श्रीमनःकामेश्वररामलीलामहोत्सवे धनुष्भङ्गः, परशुराम-लक्ष्मणयोः संवादः तथा श्रीराम-सीताविवाहस्य प्रसङ्गाः भावपूर्णतया प्रस्तुताः। १५ अक्टोबर् दिनाङ्के प्रथमवारं प्रायः अष्टकिलोमीटर् यात्रां कृत्वा श्रीरामस्य बारात् शमशाबादं प्राप्स्यति।
आगरानगरम्। श्रीमनःकामेश्वररामलीलामहोत्सवस्य २०२६ तमस्य वर्षस्य अन्तर्गतं धनुर्यज्ञलीलायाः भव्यं भावपूर्णं च मञ्चनम् अभवत्। गढी ईश्वर, दिगनेर, शमशाबादमार्गे स्थिते श्रीमनःकामेश्वरग्रामीणसंस्थाने आयोजिते अस्मिन् धार्मिककार्यक्रमे सीतास्वयंवरस्य, भगवान् श्रीरामेण शिवधनुषः भङ्गस्य, परशुराम-लक्ष्मणयोः संवादस्य तथा विवाहनिमन्त्रणं अयोध्यां प्रेषयितुं सम्बन्धितानां प्रसङ्गानां सजीवं चित्रणं कृतम्। शिवधनुषः भङ्गमात्रेण सम्पूर्णः परिसरः ‘जय श्रीराम’ इति उद्घोषैः गुञ्जितः तथा मिथिलानगर्यां हर्षोल्लासस्य वातावरणं व्याप्तम्।
रामचरितमानसस्य प्रसिद्धायाः चौपायाः—
‘जाइ न बरनि मनोहर जोरी। जो उपमा कहौं सो थोरी॥’
इत्यस्य भावानुसारं कलाकारैः भगवान् श्रीरामस्य मातुः सीतायाश्च मनोहरयुगलस्य आकर्षकं चित्रणं प्रस्तुतम्।
शिवधनुषः भङ्गेन जयश्रीरामघोषाः
लीलायाः प्रारम्भः राजा जनकेन आयोजितस्य सीतास्वयंवरस्य प्रसङ्गेन अभवत्। मातुः सीतायाः विवाहेच्छया देशविदेशेभ्यः अनेकाः राजानः महाराजाश्च जनकपुर्याम् आगतवन्तः। स्वयंवरस्य शर्तः आसीत् यत् यः वीरः भगवान् शिवस्य विशालं धनुः उत्थाप्य तस्मिन् प्रत्यञ्चां आरोपयितुं समर्थः भविष्यति, तेन सह मातुः सीतायाः विवाहः भविष्यति।
अनेकैः शक्तिशालिभिः राजभिः धनुः उत्थापयितुं प्रयत्नः कृतः, किन्तु कोऽपि सफलः न अभवत्। ततः गुरु-विश्वामित्रस्य आज्ञया भगवान् श्रीरामः धनुषः समीपम् अगच्छत्। सः सहजतया धनुः उत्थाप्य प्रत्यञ्चाम् आरोपयितुं प्रयत्नम् अकरोत्। तस्मिन्नेव क्षणे शिवधनुः भग्नम् अभवत्। धनुषः भङ्गस्य गम्भीरध्वनिना सह सम्पूर्णं परिसरं ‘जय श्रीराम’ इति उद्घोषैः निनादितम्। देवैः पुष्पवृष्टिः कृता तथा माता सीता श्रीरामस्य कण्ठे वरमालां समर्प्य तम् स्वपतिरूपेण स्वीकृतवती।
परशुराम-लक्ष्मणयोः संवादः आकर्षणस्य केन्द्रम्
शिवधनुषः भङ्गस्य समाचारं श्रुत्वा भगवान् परशुरामः क्रुद्धः सन् स्वयंवरस्थलम् आगतवान्। ततः परशुराम-लक्ष्मणयोः मध्ये तीव्रः संवादः अभवत्। लक्ष्मणः स्वस्य निर्भीकया वाण्या तर्कैश्च परशुरामस्य क्रोधस्य उत्तरम् अददात्। अपरतः भगवान् श्रीरामः विनयेन धैर्येण च परिस्थितिं नियन्त्रितवान्।
अस्मिन् प्रसङ्गे वीररसस्य हास्यरसस्य च सुन्दरः समन्वयः दृष्टः। अन्ते भगवान् श्रीरामस्य दिव्यस्वरूपं विनम्रतां च ज्ञात्वा परशुरामस्य क्रोधः शान्तः अभवत्।
तदनन्तरं मिथिलानगर्यां विवाहोत्सवस्य सज्जता आरब्धा। राजा जनकः अयोध्यानरेशाय महाराजदशरथाय विवाहस्य शुभसमाचारं निमन्त्रणं च प्रेषयितुं व्यवस्था अकरोत्।
प्रथमवारम् अष्टकिलोमीटर् यात्रां कृत्वा शमशाबादं प्राप्स्यति श्रीरामबारात्
श्रीमनःकामेश्वरमठस्य प्रशासकः हरिहरपुरी महोदयः अवदत् यत् रामलीलामहोत्सवस्य अन्तर्गतं १५ अक्टोबर्, गुरुवासरे श्रीरामबारातस्य भव्यः कार्यक्रमः आयोजयिष्यते। अस्य वर्षस्य विशेषता अस्ति यत् श्रीरामबारात् प्रथमवारं प्रायः अष्टकिलोमीटर् यात्रां कृत्वा शमशाबादं प्राप्स्यति।
शमशाबादक्षेत्रं जनकपुर्याः स्वरूपेण सज्जीकृतम् अस्ति। अनेन श्रद्धालवः भगवान् श्रीरामस्य मातुः सीतायाश्च विवाहप्रसङ्गस्य परम्परायाः सजीवं अनुभवम् अवाप्स्यन्ति। शोभायात्रायां एकपञ्चाशदधिकाः आकर्षकाः झाँक्यः सम्मिलिताः भविष्यन्ति, येन यात्रायाः भव्यता वर्धिष्यते।
१६ अक्टोबर् दिनाङ्के तुलसी-शालिग्रामविवाहः
हरिहरपुरी महोदयस्य कथनानुसारं १६ अक्टोबर् दिनाङ्के जनकपुर्याः शिववाटिकायां तुलसी-शालिग्रामविवाहस्य आयोजनं भविष्यति। रामलीलामहोत्सवस्य धार्मिककार्यक्रमान् प्रति श्रद्धालूनां मध्ये विशेषः उत्साहः दृश्यते।
अस्वीकरणम्: एषः समाचारः उपलब्धसूचनानां सम्बन्धितस्रोतसां च आधारेण निर्मितः अस्ति। कस्यापि दावस्य अथवा आरोपस्य पुष्टिः सम्बन्धितेन आधिकारिकपक्षेण करणीयम्।