आग्रा-नगरम्। सिकन्दरा-स्थितायां मस्जिद्-नहर-वाल्यां जुमुआ-प्रवचने ख़तीबः मुहम्मद इक़बालः नमाज़िनः सम्बोध्य ज़कात्-दानस्य सम्यक् उपयोगस्य महत्त्वं प्रतिपादितवान्।
सः पवित्र-क़ुरआनस्य सूरह-अल्-माइदा नाम अध्यायस्य पञ्चपञ्चाशत्तमां आयतं पाठितवान्—
“ये श्रद्धावन्तः सन्ति, ये प्रार्थनां विधिवत् आचरन्ति, ये ज़कात् ददति, तथा च ईश्वरस्य पुरतः विनताः भवन्ति।”
ख़तीबः उक्तवान् यत् ज़कात्-व्यवस्था इस्लाम-धर्मस्य श्रेष्ठः सामाजिक-आर्थिक-प्रणाली अस्ति। अस्या द्वारा समाजे शुद्धता, समता, संतुलनं च स्थापितुं शक्यते, तथा याचनावृत्तेः (भिक्षावृत्तेः) निवारणं कर्तुं संभवति। दुःखस्य विषयः अस्ति यत् एतादृशं उत्कृष्टं तन्त्रं विद्यमानं सति अपि वयं बहुधा आर्थिकदृष्ट्या दुर्बलाः दृश्यामहे।
योजनाबद्ध-उपयोगस्य आग्रहः
सः आह— ये जनाः बहु-परिमाणेन ज़कात्-राशिं ददति, ते लघु-लघु राशिषु विभज्य न दद्यु:, अपितु एकं यथार्थं आवश्यकं व्यक्तिं चिन्वन्तु। तस्य पूर्णां जानकारीं गृह्णीयुः, तस्य स्थितिं परीक्ष्य, नियोजित-योजनया तस्मै पर्याप्तां धनराशिं दद्यु: येन सः लघु-व्यापारं वा किञ्चित् कौशलं आरभेत।
तं समर्थं कुर्वन्तु यत् सः भविष्ये करं न प्रसारयेत्, किन्तु किञ्चित् कालानन्तरं स्वयं ज़कात्-दातृणां मध्ये सम्मिलितः भवेत्।
परिवर्तनं संभवम्
सः अवदत्—
“एषः कार्यः यदि सरलः नास्ति, तथापि असंभवः अपि नास्ति। अस्माकं लक्ष्यं भवेत् यत् अस्मिन् वर्षे न्यूनातिन्यूनं एकः ज़कात्-ग्रहिता समाजात् न्यूनः भवेत्।”
अन्ते सः सर्वान् प्रेरितवान् यत् स्वयमेव एतस्य अभियानस्य आरम्भं कुर्वन्तु, अन्यान् अपि सम्मिलयन्तु। यदि एषः संकल्पः गम्भीरतया आचर्यते, तर्हि समाजे महान् सकारात्मक-परिवर्तनं संभवति।
अल्लाह् (ईश्वरः) अस्मान् ज़कात्-धनस्य सम्यक् उपयोगे तथा आवश्यक-जनानां सम्मानपूर्वक सहाय्ये समर्थान् करोतु। आमीन।
